Command Prompt یا CMD یکی از ابزارهای قدرتمند ویندوز است که به کاربران امکان می‌دهد تا دستورات متنوعی را اجرا کنند و عملکردهای مختلف سیستم را مدیریت کنند. در این مقاله در کدنا، بهترین مرجع آموزش برنامه نویسی به معرفی و بررسی برخی از مهم‌ترین دستورات CMD می‌پردازیم که هر کاربر ویندوز باید با آنها آشنا باشد.

cmd چیست؟

CMD یا Command Prompt یک رابط خط فرمان (Command Line Interface - CLI) در سیستم عامل ویندوز است که به کاربران اجازه می‌دهد تا با وارد کردن دستورات متنی، عملیات مختلفی را بر روی سیستم خود انجام دهند. CMD یک ابزار قدرتمند برای انجام وظایف مدیریتی، عیب‌یابی و پیکربندی سیستم است که به کاربران امکان می‌دهد تا به صورت مستقیم با سیستم عامل تعامل داشته باشند.

در CMD، کاربران می‌توانند دستورات متنی مختلفی را وارد کنند که این دستورات می‌توانند شامل انجام وظایفی نظیر مدیریت فایل‌ها و پوشه‌ها، پیکربندی شبکه، اجرای برنامه‌ها، و انجام عملیات سیستمی باشند. برخلاف رابط کاربری گرافیکی (GUI)، CMD نیاز به تایپ دقیق دستورات دارد، اما در عوض انعطاف‌پذیری و کارایی بیشتری را در اختیار کاربران قرار می‌دهد.

به نقل از سایت زومیت:

Command Prompt به‌اختصار CMD برنامه مفسر خط فرمان است. از CMD برای اجرای دستورها با استفاده از عبارات و حروف استفاده می‌شود. اکثر این دستورها ازطریق اسکریپت‌ها و فایل‌های بچ، وظایف را خودکار می‌کنند و عملکردهای مدیریتی پیشرفته را انجام می‌دهند و انواع خاصی از مشکلات ویندوز را عیب‌یابی یا حل می‌کنند.

کامند پرامپت یا خط فرمان در ویندوز دسترسی به بیش از ۲۸۰ نوع دستور را فراهم می‌کند. این دستورها برای انجام برخی وظایف سیستم‌عامل از مفسر خط فرمان به‌جای رابط گرافیکی ویندوز استفاده می‌کنند. برای مثال، به شما امکان می‌دهند تا داده‌ها را در پوشه‌ای دیگر کپی کنید، کل دیسک را قالب‌بندی کنید، از فایل‌های خود نسخه پشتیبان تهیه کنید، پیام‌هایی را به کامپیوترهای دیگر ارسال یا کامپیوتر خود را مجدداً راه‌اندازی کنید.

کاربردهای اصلی CMD شامل موارد زیر است:

• مدیریت فایل‌ها و پوشه‌ها: می‌توان فایل‌ها و پوشه‌ها را ایجاد، حذف، کپی و جابجا کرد.
• پیکربندی شبکه: دستورات متعددی برای پیکربندی و عیب‌یابی شبکه وجود دارد، از جمله ipconfig, ping, tracert و غیره.
• اجرای اسکریپت‌ها: اسکریپت‌های مختلفی می‌توانند نوشته و اجرا شوند تا وظایف خودکارسازی شوند.
• مدیریت سیستم: می‌توان اطلاعات سیستم را مشاهده کرد، برنامه‌ها را مدیریت کرد و تنظیمات سیستم را تغییر داد.
• عیب‌یابی و رفع مشکلات: دستورات مختلفی برای بررسی و رفع مشکلات سیستم وجود دارد، از جمله chkdsk برای بررسی و اصلاح خطاهای دیسک.

نحوه دسترسی به CMD

دسترسی به CMD می‌تواند از طرق مختلفی انجام شود. در زیر چندین روش رایج برای باز کردن CMD در ویندوز توضیح داده شده است:

استفاده از منوی استارت

این روش ساده‌ترین و رایج‌ترین روش برای باز کردن CMD است.

مراحل:

• روی دکمه استارت کلیک کنید.
• در نوار جستجو عبارت cmd یا Command Prompt را تایپ کنید.
• روی نتیجه جستجو که Command Prompt است کلیک کنید.

استفاده از میانبر صفحه کلید

این روش سریع‌ترین راه برای دسترسی به CMD است.

مراحل:

• کلیدهای Windows + R را فشار دهید تا پنجره Run باز شود.
• در پنجره Run، عبارت cmd را تایپ کنید و Enter را بزنید.

استفاده از پنجره Explorer

این روش به شما امکان می‌دهد تا از طریق پنجره فایل اکسپلورر به CMD دسترسی پیدا کنید.

مراحل:

• یک پنجره فایل اکسپلورر باز کنید.
• در نوار آدرس (جایی که مسیر پوشه‌ها نمایش داده می‌شود)، عبارت cmd را تایپ کنید.
• Enter را بزنید تا CMD در همان مسیر پوشه باز شود.

استفاده از منوی Power User

این روش برای کاربران ویندوز 8 و نسخه‌های بعد از آن قابل استفاده است.

مراحل:

• کلیدهای Windows + X را فشار دهید تا منوی Power User باز شود.
• از منوی باز شده، Command Prompt یا Command Prompt (Admin) را انتخاب کنید.

استفاده از تسک منیجر

این روش نیز یک راه دیگر برای باز کردن CMD است.

مراحل:

• کلیدهای Ctrl + Shift + Esc را فشار دهید تا Task Manager باز شود.
• از منوی File گزینه Run new task را انتخاب کنید.
• در پنجره باز شده، عبارت cmd را تایپ کنید و Enter را بزنید.

استفاده از میانبر دسکتاپ

می‌توانید یک میانبر برای CMD بر روی دسکتاپ خود ایجاد کنید.

مراحل:

• روی فضای خالی دسکتاپ راست کلیک کنید و از منوی باز شده New > Shortcut را انتخاب کنید.
• در پنجره ایجاد میانبر، عبارت cmd را تایپ کنید و Next را بزنید.
• یک نام برای میانبر انتخاب کنید و Finish را بزنید.

این روش‌ها به شما امکان می‌دهند تا به راحتی و سریع به CMD دسترسی پیدا کنید و از قابلیت‌های آن بهره‌مند شوید.

16 دستور کاربردی cmd برای ویندوز که باید بدانید

در ادامه به بررسی مهم ترین دستورات کامند میپردازیم:

دستور assoc

دستور assoc برای نمایش یا تغییر ارتباطات پسوند فایل‌ها با برنامه‌های مشخص استفاده می‌شود. این دستور به شما امکان می‌دهد تا ببینید که کدام برنامه‌ها برای باز کردن فایل‌های با پسوند خاص تنظیم شده‌اند و در صورت لزوم، این ارتباطات را تغییر دهید.

نحوه استفاده:

مشاهده تمامی ارتباطات پسوند فایل‌ها:

• assoc

مشاهده ارتباط پسوند خاص (مثلاً  .txt):

• assoc .txt

تغییر ارتباط پسوند خاص (مثلاً تنظیم .txt به notepad):

• assoc .txt=txtfile

دستور cipher

دستور cipher برای رمزگذاری و رمزگشایی فایل‌ها و پوشه‌ها در سیستم فایل NTFS استفاده می‌شود. این دستور به کاربران امکان می‌دهد تا امنیت داده‌های خود را افزایش دهند.

نحوه استفاده:

برای نمایش وضعیت رمزگذاری پوشه یا فایل

• cipher /c <path>

برای رمزگذاری یک پوشه یا فایل

• cipher /e <path>

برای رمزگشایی یک پوشه یا فایل

• cipher /d <path>

مثال:

• cipher /e C:\Users\YourUsername\Documents\example.txt

دستور driverquery

دستور driverquery برای نمایش لیستی از درایورهای نصب شده در سیستم استفاده می‌شود. این دستور اطلاعات مفیدی در مورد درایورهای سیستم ارائه می‌دهد، از جمله نام درایور، نوع و وضعیت آن.

نحوه استفاده:

برای نمایش لیستی از همه درایورها:

• driverquery

برای نمایش اطلاعات جزئی‌تر:

• driverquery /v

برای ذخیره خروجی در یک فایل:

• driverquery > drivers.txt

مثال:

driverquery /v

دستور  file compare

دستور fc یا file compare برای مقایسه دو یا چند فایل متنی و نمایش تفاوت‌های آنها استفاده می‌شود. این دستور برای تشخیص تغییرات و تفاوت‌های بین فایل‌ها بسیار مفید است.

نحوه استفاده:

برای مقایسه دو فایل:

• fc <file1> <file2>

برای مقایسه دو فایل باینری:

• fc /b <file1> <file2>

برای مقایسه فایل‌ها بدون در نظر گرفتن حروف بزرگ و کوچک:

• fc /c <file1> <file2>

مثال:

• fc C:\example1.txt C:\example2.txt

دستور ipconfig

دستور ipconfig برای نمایش تنظیمات شبکه و اطلاعات مربوط به آدرس IP سیستم استفاده می‌شود. این دستور اطلاعاتی مانند آدرس IP، ماسک زیرشبکه، و دروازه پیش‌فرض را نمایش می‌دهد.

• نحوه استفاده:
  • برای نمایش اطلاعات پایه شبکه:

ipconfig

• • برای نمایش اطلاعات جزئی‌تر:

ipconfig /all

• • برای آزاد کردن آدرس IP فعلی:

ipconfig /release

• • برای دریافت یک آدرس IP جدید:

ipconfig /renew

• • برای پاک کردن حافظه نهان DNS:

ipconfig /flushdns

• • مثال:

ipconfig /all

دستور netstat

دستور netstat برای نمایش اتصالات شبکه، پورت‌های باز و آمار ترافیک شبکه استفاده می‌شود. این دستور اطلاعات دقیقی درباره اتصالات TCP/IP موجود، پروتکل‌های شبکه و وضعیت شبکه ارائه می‌دهد.

• نحوه استفاده:
  • برای نمایش همه اتصالات فعال:

netstat

• • برای نمایش اتصالات همراه با شماره پورت‌ها:

netstat -n

• • برای نمایش اتصالات و فرآیندهای مرتبط:

netstat -b

• • برای نمایش آمار پروتکل‌ها:

netstat -s

• • مثال:

netstat -an

دستور ping

دستور ping برای تست اتصال شبکه به یک آدرس IP مشخص یا نام دامنه استفاده می‌شود. این دستور بسته‌های ICMP را به آدرس مشخص شده ارسال کرده و زمان رسیدن پاسخ‌ها را اندازه‌گیری می‌کند.

• نحوه استفاده:
  • برای ارسال پینگ به یک آدرس IP یا دامنه:

ping <address>

• • برای ارسال تعداد مشخصی از پینگ‌ها:

ping -n <count> <address>

• • برای تنظیم اندازه بسته‌های پینگ:

ping -l <size> <address>

• • مثال:

ping www.google.com

دستور pathping

دستور pathping ترکیبی از دستورات ping و tracert است که برای تشخیص مشکلات شبکه استفاده می‌شود. این دستور مسیر ارسال بسته‌ها به مقصد را تحلیل کرده و اطلاعات دقیق‌تری در مورد هر گره در مسیر ارائه می‌دهد.

• نحوه استفاده:
  • برای ارسال pathping به یک آدرس IP یا دامنه:

pathping <address>

• • مثال:

pathping www.google.com

دستور tracert

دستور tracert مسیر ارسال بسته‌های داده به یک آدرس IP یا نام دامنه مشخص را نمایش می‌دهد. این دستور هر گره یا روتر در مسیر را شناسایی کرده و زمان انتقال بسته‌ها به هر گره را نمایش می‌دهد.

• نحوه استفاده:
  • برای ارسال tracert به یک آدرس IP یا دامنه:

tracert <address>

• • مثال:

tracert www.google.com

دستور powercfg

دستور powercfg برای مدیریت تنظیمات توان و انرژی سیستم استفاده می‌شود. این دستور امکان پیکربندی طرح‌های توان، تحلیل مصرف انرژی و بررسی دستگاه‌های بیدار کننده سیستم را فراهم می‌کند.

• نحوه استفاده:
  • برای نمایش طرح‌های توان موجود:

powercfg /list

• • برای تغییر طرح توان:

powercfg /setactive <GUID>

• • برای بررسی دستگاه‌هایی که سیستم را بیدار می‌کنند:

powercfg /devicequery wake_armed

• • برای تحلیل مصرف انرژی:

powercfg /energy

• • مثال:

powercfg /hibernate off

دستور shutdown

دستور shutdown برای خاموش کردن، راه‌اندازی مجدد، یا خواباندن سیستم استفاده می‌شود. این دستور قابلیت برنامه‌ریزی زمان‌بندی برای انجام این عملیات‌ها را نیز دارد.

• نحوه استفاده:
  • برای خاموش کردن سیستم:

shutdown /s

• • برای راه‌اندازی مجدد سیستم:

shutdown /r

• • برای برنامه‌ریزی خاموشی سیستم بعد از مدت زمان مشخص (ثانیه):

shutdown /s /t <seconds>

• • برای لغو یک خاموشی برنامه‌ریزی شده:

shutdown /a

• • مثال:

shutdown /s /t 60

دستور systeminfo

دستور systeminfo برای نمایش اطلاعات سیستم، از جمله مشخصات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری، به کار می‌رود. این دستور اطلاعات دقیقی در مورد سیستم عامل، پردازنده، حافظه، و غیره ارائه می‌دهد.

• نحوه استفاده:
  • برای نمایش اطلاعات سیستم:

systeminfo

• • مثال:

systeminfo

دستور diskpart

دستور diskpart برای مدیریت دیسک‌ها و پارتیشن‌ها در سیستم استفاده می‌شود. این دستور امکانات مختلفی برای ایجاد، حذف و تغییر اندازه پارتیشن‌ها و حجم‌های دیسک ارائه می‌دهد.

• نحوه استفاده:
  • برای شروع ابزار diskpart:

diskpart

• • مراحل عمومی برای کار با diskpart:
    1. شروع ابزار diskpart:

diskpart

1. 1. 2. نمایش دیسک‌های موجود:

list disk

1. 1. 3. انتخاب دیسک مورد نظر:

select disk <disk_number>

1. 1. 4. نمایش پارتیشن‌های دیسک انتخاب شده:

list partition

1. 1. 5. انتخاب پارتیشن مورد نظر:

select partition <partition_number>

1. 1. 6. حذف پارتیشن انتخاب شده:

delete partition

• • مثال:

diskpart

list disk

select disk 1

list partition

select partition 1

delete partition

دستور tasklist

دستور tasklist برای نمایش لیستی از فرآیندهای در حال اجرا در سیستم استفاده می‌شود. این دستور اطلاعاتی در مورد هر فرآیند، از جمله نام، شناسه فرآیند (PID) و میزان مصرف حافظه ارائه می‌دهد.

• نحوه استفاده:
  • برای نمایش لیستی از فرآیندها:

tasklist

• • برای نمایش لیست فرآیندها با جزئیات بیشتر:

tasklist /v

• • برای ذخیره خروجی در یک فایل:

tasklist > tasks.txt

• • مثال:

tasklist /v

دستور Chkdsk

دستور chkdsk برای بررسی و اصلاح خطاهای دیسک استفاده می‌شود. این دستور دیسک را اسکن می‌کند و خطاهای سیستم فایل را تشخیص و تعمیر می‌کند.

• نحوه استفاده:
  • برای بررسی دیسک بدون انجام اصلاحات:

chkdsk <drive_letter>:

• • برای بررسی و اصلاح خطاهای دیسک:

chkdsk <drive_letter>: /f

• • برای اسکن و تعمیر بدسکتورها:

chkdsk <drive_letter>: /r

• • مثال:

chkdsk C: /f

دستور NSlookup

دستور nslookup برای جستجوی اطلاعات DNS یک دامنه یا آدرس IP استفاده می‌شود. این دستور برای تشخیص مشکلات DNS و دریافت اطلاعات در مورد نام دامنه و آدرس‌های IP مرتبط به کار می‌رود.

• نحوه استفاده:
  • برای جستجوی یک دامنه:

nslookup <domain>

• • برای جستجوی یک آدرس IP:

nslookup <IP_address>

• • مثال:

nslookup www.google.com

 

دستور	توضیح مختصر
assoc	نمایش یا تغییر ارتباطات پسوند فایل‌ها با برنامه‌های مشخص.
cipher	رمزگذاری و رمزگشایی فایل‌ها و پوشه‌ها در سیستم فایل NTFS.
driverquery	نمایش لیستی از درایورهای نصب شده در سیستم.
fc	مقایسه دو یا چند فایل متنی و نمایش تفاوت‌های آنها.
ipconfig	نمایش تنظیمات شبکه و اطلاعات مربوط به آدرس IP سیستم.
netstat	نمایش اتصالات شبکه، پورت‌های باز و آمار ترافیک شبکه.
ping	تست اتصال شبکه به یک آدرس IP مشخص یا نام دامنه با ارسال بسته‌های ICMP.
pathping	ترکیبی از دستورات ping و tracert برای تشخیص مشکلات شبکه و تحلیل مسیر ارسال بسته‌ها.
tracert	نمایش مسیر ارسال بسته‌های داده به یک آدرس IP یا نام دامنه مشخص و زمان انتقال بسته‌ها به هر گره.
powercfg	مدیریت تنظیمات توان و انرژی سیستم، پیکربندی طرح‌های توان و تحلیل مصرف انرژی.
shutdown	خاموش کردن، راه‌اندازی مجدد، یا خواباندن سیستم با قابلیت برنامه‌ریزی زمان‌بندی.
systeminfo	نمایش اطلاعات سیستم از جمله مشخصات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری.
diskpart	مدیریت دیسک‌ها و پارتیشن‌ها با امکانات ایجاد، حذف و تغییر اندازه پارتیشن‌ها و حجم‌های دیسک.
tasklist	نمایش لیستی از فرآیندهای در حال اجرا در سیستم با اطلاعاتی درباره هر فرآیند.
chkdsk	بررسی و اصلاح خطاهای دیسک، اسکن دیسک و تشخیص و تعمیر خطاهای سیستم فایل.
nslookup	جستجوی اطلاعات DNS یک دامنه یا آدرس IP، تشخیص مشکلات DNS و دریافت اطلاعات در مورد نام دامنه و IP.

نتیجه‌گیری

آشنایی با دستورات کاربردی CMD برای هر فردی که به دنبال مهارت‌های پیشرفته در مدیریت سیستم‌های ویندوزی است، ضروری است. یادگیری این دستورات می‌تواند به بهبود کارایی و امنیت سیستم‌ها کمک کند. آکادمی برنامه نویسی کدنا با ارائه دوره‌های متنوعی مانند آموزش برنامه نویسی، دوره آموزش هک، آموزش جامع شبکه، آموزش لینوکس، آموزش پایتون، و آموزش فلسک، فرصتی مناسب برای ارتقاء دانش و مهارت‌های فردی فراهم می‌کند.

علاوه بر این، دوره آموزش  ccna و آموزش زبان اسکرچ نیز برای کسانی که می‌خواهند در زمینه‌های تخصصی شبکه و برنامه نویسی کودکان مهارت کسب کنند، بسیار مفید خواهد بود. با استفاده از منابع و دوره‌های آموزشی آکادمی برنامه نویسی کدنا، می‌توانید مسیر حرفه‌ای خود را بهبود بخشیده و به موفقیت‌های بیشتری دست یابید.

سوالات متداول کدهای کاربردی CMD

CMD چیست و چه کاربردی دارد؟

CMD یا Command Prompt یک ابزار خط فرمان در ویندوز است که به کاربران امکان می‌دهد دستورات متنی را وارد کرده و عملیات مختلفی را انجام دهند. این ابزار برای مدیریت فایل‌ها، پیکربندی شبکه، اجرای برنامه‌ها و انجام عملیات سیستمی بسیار مفید است.

چگونه می‌توان به CMD دسترسی پیدا کرد؟

می‌توانید از طریق منوی استارت، میانبر صفحه کلید Windows + R، یا نوار آدرس پنجره Explorer به CMD دسترسی پیدا کنید. همچنین می‌توانید از منوی Power User و Task Manager برای باز کردن CMD استفاده کنید.

دستور assoc چه کاربردی دارد؟

دستور assoc برای نمایش یا تغییر ارتباطات پسوند فایل‌ها با برنامه‌های مشخص استفاده می‌شود. با این دستور می‌توانید ببینید که کدام برنامه‌ها با کدام پسوند فایل‌ها مرتبط هستند و در صورت نیاز این ارتباطات را تغییر دهید.

دستور cipher چه کاربردی دارد؟

دستور cipher برای رمزگذاری و رمزگشایی فایل‌ها و پوشه‌ها در سیستم فایل NTFS استفاده می‌شود. این دستور به کاربران امکان می‌دهد تا امنیت داده‌های خود را افزایش دهند.